Skip to main content
Chwiliad allweddeiriau cyflawn
0300 7900 126

Coronafeirws (COVID-19): Cwestiynau Cyffredin

Mewn ymateb i'r coronafeirws (COVID-19), rydym wedi casglu rhai o'ch cwestiynau mwyaf cyffredin i ddarparwyr gofal a staff ledled Cymru.

Rydym yn deall ac yn gwerthfawrogi pa mor anodd yw'r sefyllfa bresennol a'r effaith mae'n ei chael ar lawer o ddarparwyr gofal a staff ledled Cymru. Rydym yn gobeithio y bydd y cwestiynau cyffredin isod yn ateb rhai o'ch cwestiynau, a byddwn yn diweddaru'r rhain yn rheolaidd wrth i'r sefyllfa ddatblygu.

Nodwch: bydd cyfieithiad Cymraeg o'r dudalen hon yn cael ei ddarparu’n fuan. Derbyniwch ein ymddiheuriadau am unrhyw anghyfleustra.

Cwestiynau cyffredinol

Ble gall darparwyr ddod o hyd i'r canllawiau a'r wybodaeth ddiweddaraf am COVID-19?

Caiff darparwyr eu hannog i ymweld â gwefan Iechyd Cyhoeddus Cymru i gael y wybodaeth ddiweddaraf. Rydym hefyd yn eich annog i edrych ar yr adran ar ein gwefan sy'n sôn am y coronafeirws (COVID-19), gan ei bod yn cynnwys dolenni a gwybodaeth ddefnyddiol.

Mae gan Gofal Cymdeithasol Cymru a Llywodraeth Cymru lawer o adnoddau i'ch helpu. Hefyd, fel rhan o'i raglen waith ar gyfer cefnogi cartrefi gofal i wella ansawdd y gofal i bobl hŷn ledled Cymru, mae gwasanaeth Gwelliant Cymru wedi datblygu'r canlynol fel adnodd unigol sy'n cynnig gwybodaeth mewn perthynas â chartrefi gofal.

Hysbysiadau

Pa hysbysiadau am COVID-19 sy'n ofynnol gan AGC?

Dylech roi gwybod i AGC am achosion a gadarnhawyd o COVID-19 sy'n effeithio ar bobl sy'n defnyddio'r gwasanaeth, ac aelodau o'r staff  (ac yn achos gwarchodwyr plant ac aelodau eraill o'r teulu sy'n byw ar y safle

Gall Gwasanaethau Cymorth Cartref sy'n cyflogi niferoedd mawr o staff roi gwybod i ni am sawl aelod o staff mewn un hysbysiad. Rhaid i hysbysiadau o'r fath gael eu cyflwyno'n wythnosol o leiaf. Byddem yn disgwyl cael gwybod ar unwaith am faterion ynghylch ansawdd y gofal a ddarperir neu risgiau i'r bobl sy'n cael y gwasanaeth.

Defnyddiwch AGC Ar-lein i roi gwybod i ni fel y byddech yn rhoi gwybod am unrhyw glefyd heintus. Os yw eich gwasanaeth gofal plant a chwarae (gan gynnwys gwarchodwyr plant) bellach wedi cau, rhowch wybod i ni. Mae'r hysbysiad perthnasol wedi'i nodi o dan “Arwain a Rheoli” ar AGC Ar-lein.

Ceir rhagor o wybodaeth ar wefan Iechyd Cyhoeddus Cymru.

Os bydd fy nghynorthwywyr ar-lein enwebedig yn sâl, a oes modd i mi enwebu rhagor o bobl?

Rydym yn annog pob darparwr i enwebu sawl cynorthwyydd ar-lein er mwyn sicrhau ei bod yn hawdd i chi allu rhannu gwybodaeth â ni. Cliciwch yma i ddysgu sut i sefydlu cynorthwyydd ar-lein.

Staffio

Sut y gallwn ni gadw pellter cymdeithasol pan fyddwn yn y gwaith?

Mae llesiant staff yn hollbwysig ond pan fydd gwasanaeth yn gyfrifol am ofalu am blant neu oedolion agored i niwed, neu weithio gyda nhw, ni fyddai'n rhesymol sefydlu mesurau cadw pellter corfforol llym.  Ni ddylid peryglu diogelwch plant nac oedolion agored i niwed.  Fodd bynnag, dylai'r staff gadw pellter o ddau fetr oddi wrth ei gilydd lle bynnag y bo'n bosibl, e.e. yn ystod egwyl. Gellir dod o hyd i ganllawiau ar gymryd pob cam rhesymol i gynnal pellter corfforol yn y gweithle ar wefan Llywodraeth Cymru.

Gellir dod o hyd i ganllawiau ar gymryd pob cam rhesymol i gynnal pellter corfforol yn y gweithle ar wefan Llywodraeth Cymru.

Cwestiynau penodol yn ymwneud â'r gwasanaethau gofal hynny sydd wedi'u cofrestru o dan Ddeddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) (RISCA)

Gan fod y lefelau rhybudd wedi'u gostwng erbyn hyn, beth yw disgwyliadau AGC mewn perthynas â threfniadau goruchwylio unigolyn cyfrifol?

Mae'n arbennig o bwysig bod Unigolion Cyfrifol yn parhau i oruchwylio gwasanaethau yn ystod y pandemig, gan fonitro ansawdd a chanlyniadau i bobl. Dylai Unigolion Cyfrifol sicrhau eu bod yn dod o hyd i ffyrdd i siarad â phobl sy'n cael gwasanaethau am eu profiadau.

Beth y dylem ei wneud os na allwn gael digon o staff i ddiwallu anghenion y bobl yn ddiogel?

Mae'n bwysig bod cynllun parhad busnes ar waith; os byddwch yn poeni am gynnal lefelau staffio diogel ar ôl i chi ystyried eich opsiynau, dylech rybuddio'r awdurdod lleol (a'r bwrdd iechyd os yw hefyd yn comisiynu gofal) cyn gynted â phosib. Dylech hefyd roi gwybod i AGC gan ddefnyddio’r hysbysiad ar-lein, a gallwch hefyd ffonio am gyngor. Mae'n rhaid i gymorth nyrsio cofrestredig gael ei ddarparu lle aseswyd bod gan bobl anghenion nyrsio. Dylid asesu risgiau unrhyw benderfyniad er budd pennaf y bobl sy'n cael gofal a dylid cofnodi penderfyniadau'n glir, gan gynnwys y camau a gymerwyd

A all aelodau o'r teulu neu wirfoddolwyr helpu i ddarparu gofal?

Byddem yn disgwyl bod darparwyr wedi cynnal gwiriadau priodol a'u bod yn hyderus y gall yr aelodau o'r teulu neu'r gwirfoddolwyr gyflawni'r tasgau a ddyrennir iddynt yn ddiogel. Rydym hefyd yn disgwyl i aelodau o'r teulu a gwirfoddolwyr gael eu goruchwylio'n briodol. Dylid cynnal profion COVID-19 yn unol â'r canllawiau.

A oes angen i'r staff a'r bobl sy'n byw yn y cartref gofal gael prawf COVID-19?

Mae profi yn ffordd bwysig o reoli lledaeniad COVID-19. Dylai darparwyr ddilyn canllawiau Llywodraeth Cymru a chynnal profion, hyd yn oed pan fo pobl yn asymptomatig. Mae'n rhaid i ddiogelwch a llesiant pobl fod yn flaenoriaeth.

Ni ddylid gwneud penderfyniadau cyffredinol ar ran unigolion. Os nad oes gan bobl y galluedd, dylid gwneud penderfyniadau er budd pennaf unigolion yn unol â'r Ddeddf Galluedd Meddyliol. 

Gellir dod o hyd i ganllawiau ychwanegol ar gyfer penderfyniadau budd gorau ar y Ddeddf Galluedd Meddwl ar y wefan  'Social Care Institute for Excellence'.

Beth yw'r cyngor am ymweld â phobl sy'n byw mewn cartref gofal neu lety byw â chymorth?

Mae cadw mewn cysylltiad â theulu a ffrindiau yn bwysig iawn ar gyfer llesiant pobl, a dylid cefnogi hyn. Nid oes terfyn ar nifer yr ymwelwyr y gall unigolyn eu cael mwyach, a gall ymwelydd hanfodol penodol barhau i ymweld y tu mewn i'r cartref gofal hyd yn oed os bydd brigiad o achosion COVID-19. Mae pob cartref gofal a gwasanaeth byw â chymorth yn wahanol a gallant hwyluso hyn mewn ffyrdd gwahanol. Gallwch ddarllen y canllawiau ar ymweliadau â chartrefi gofal a'r canllawiau byw â chymorth yma. Dylid darllen y canllawiau hyn ar y cyd â'r cynllun rheoli sy'n amlinellu'r canllawiau ar bob Lefel Rhybudd.

Mae Iechyd Cyhoeddus Cymru bellach wedi cyhoeddi ei ganllaw asesu risg ar gyfer cartrefi gofal, ar gyfer ymweld â chartrefi gofal. (Dogfen Saesneg yn unig)

Beth yw'r broses os nad oes gan bobl sy'n byw mewn cartref gofal alluedd i gydsynio i gael y brechlyn COVID?

Dylai darparwyr cartrefi gofal geisio cael cydsyniad gan berthnasau neu atwrneiaethau cyfreithiol ar gyfer pobl yr ystyrir na allant roi cydsyniad ar sail penderfyniad eu hunain. Dylid cofnodi'r wybodaeth hon os caiff ei rhoi ar lafar, fel y gellir ei rhannu â'r timau brechu pan fyddant yn cyrraedd er mwyn sicrhau cyn lleied o darfu â phosibl wrth roi'r brechlyn.

Mae gan fyrddau iechyd ganllawiau i'w dilyn sy'n cynnwys gofyn i ddarparwyr cartrefi gofal gasglu'r wybodaeth hon cyn i'r rhaglen frechu ddod i'r cartref gofal.

Os na fydd neb i roi cydsyniad ar ran y preswylydd, bydd gweithwyr proffesiynol y bwrdd iechyd yn trafod yr unigolyn â rheolwr y cartref gofal ac yn gwneud y penderfyniad er budd pennaf. Dylid cofnodi hyn yng nghynllun personol yr unigolyn.

Am wybodaeth bellach adolygwch:

Ble y gallaf ddod o hyd i ganllawiau ar atal a rheoli COVID-19 mewn cartrefi gofal?

A all staff sy'n gweithio mewn gwasanaeth byw â chymorth gael profion?

Gall darparwyr lefelau dwys o ofal a chymorth i bobl mewn tenantiaethau â chymorth bellach gofrestru â'r porth ar-lein i gael profion PCR yn rheolaidd (yn unol â'r cynllun rheoli a gyhoeddwyd). Ysgrifennodd AGC at bob darparwr perthnasol ar 14 Rhagfyr gan nodi sut i wneud hyn.

A oes angen i staff gofal gael eu brechu?

Rydym yn annog pob aelod o staff yn gryf i gael y brechlyn dau ddos er mwyn sicrhau imiwnedd ac er mwyn i chi fod yn sicr eich bod wedi eich diogelu wrth i chi ofalu am bobl. Rydym o'r farn bod cyfrifoldeb proffesiynol i dderbyn y cynnig hwn, ac os caiff y cynigion hyn eu derbyn ar raddfa fawr yn y gymuned ehangach, bydd yn creu amodau lle y gellir llacio cyfyngiadau COVID-19 ar ein bywydau yn y pen draw, yn enwedig i'r rheini sydd fwyaf agored i niwed.

Rydym yn gobeithio y bydd gweithwyr gofal cymdeithasol yn gwneud y peth iawn a chefnogi'r ymgyrch frechu.

Oes rhaid i mi ganiatáu ymweliadau dan do?

Rydym yn annog darparwyr gofal yn gryf i wneud pob ymdrech i sicrhau y gall pobl weld ymwelwyr yn breifat. Lle mae gan bobl alluedd, dylid rhoi dewis iddynt o ran ble y caiff yr ymweliad ei gynnal yn unol â'r canllawiau. Ni ddylid gwneud penderfyniadau cyffredinol.

Cwestiynau penodol yn ymwneud â gwasanaethau gofal plant a chwarae

Os bydd aelod o aelwyd gwarchodwr plant yn cael canlyniad positif i brawf COVID-19, a ddylai gau ei wasanaeth a rhoi gwybod i'r rhieni?

Os byddwch chi neu unrhyw un yn eich aelwyd yn datblygu symptomau ar unrhyw adeg, dylech ddilyn canllawiau diweddaraf Iechyd Cyhoeddus Cymru a hunanynysu am y cyfnod a argymhellir. Dylech roi gwybod i rieni'r plant rydych yn eu gwarchod. Pan fydd y cyfnod ynysu yn dod i ben, ar yr amod bod pawb yn yr aelwyd yn iach, nid oes unrhyw beth yn eich atal rhag dechrau gwarchod plant eto. 

Os yw'ch gwasanaeth gofal plant a chwarae (gan gynnwys gwarchodwyr plant) bellach ar gau neu wedi ailagor, rhowch wybod i ni, gellir dod o hyd i'r hysbysiad perthnasol o dan “Arweinyddiaeth a Rheolaeth” ar AGC Ar-lein.

Os yw lleoliad mewn ysgol, a fydd angen iddo roi gwybod i AGC am achosion yn yr ysgol?

Na. Os bydd achosion mewn ysgol lle mae lleoliad, ni fydd angen i'r lleoliad roi wybod i AGC. Dim ond pan fydd achos positif o COVID-19 a gadarnhawyd yn y lleoliad ei hun y bydd angen rhoi gwybod i AGC.

Os nodir bod unrhyw aelod o'r staff neu blentyn yn y lleoliad wedi dod i gysylltiad ag achos positif yn yr ysgol (neu yn rhywle arall), dylid dilyn y cyngor ar olrhain cysylltiadau.

Os bydd aelod o aelwyd gwarchodwr plant yn hunanynysu, a ddylid cau ei gwasanaeth?

Os gofynnir i aelod o aelwyd gwarchodwr plant hunanynysu am ei fod wedi cael ei nodi'n un o gysylltiadau achos positif, cynghorir gwarchodwyr plant i gysylltu â'u hawdurdod lleol. 

Bydd y rhaglen Profi, Olrhain, Diogelu yn cysylltu ag achosion i'w cynghori ac olrhain cysylltiadau. Mewn amgylchiadau o'r fath, bydd y cyngor yn benodol i amgylchiadau unigol y gwarchodwr plant a'r camau lliniaru y gellir eu rhoi ar waith.

Canllawiau gofal plant a gwaith chwarae: coronafeirws (Dolen allanol)

Oes angen i mi gael prawf llif unffordd?

Mae profi yn ffordd bwysig o reoli lledaeniad COVID-19. Dylai darparwyr ddilyn canllawiau Llywodraeth Cymru a chynnal profion, hyd yn oed pan fo pobl yn asymptomatig. Mae'n rhaid i ddiogelwch a llesiant pobl fod yn flaenoriaeth.

I gael rhagor o wybodaeth, ewch i'r adran â gwybodaeth am y coronafeirws ar ein gwefan. Gellir dod o hyd i gwestiynau ychwanegol a gawsom rhwng mis Mawrth a mis Mehefin 2020 o'r adran lawrlwythiadau isod.Os bydd gennych unrhyw gwestiynau am y coronafeirws (COVID-19) nad ydynt wedi'u cynnwys ar y dudalen hon ar hyn o bryd, cofiwch gysylltu â ni.

Dylech bob amser edrych ar wefan Iechyd Cyhoeddus Cymru a'r adran ar y coronafeirws ar wefan Llywodraeth Cymru i gael y canllawiau diweddaraf.

Lawrlwytho dogfennau

  • Rhannu’r dudalen hon
  • Twitter Facebook Email More