Skip to main content
Chwiliad allweddeiriau cyflawn
0300 7900 126

Coronafeirws (COVID-19): Cwestiynau Cyffredin

Mewn ymateb i'r coronafeirws (COVID-19), rydym wedi casglu rhai o'ch cwestiynau mwyaf cyffredin i ddarparwyr gofal a staff ledled Cymru.

Rydym yn deall ac yn gwerthfawrogi pa mor anodd yw'r sefyllfa bresennol a'r effaith mae'n ei chael ar lawer o ddarparwyr gofal a staff ledled Cymru. Rydym yn gobeithio y bydd y cwestiynau cyffredin isod yn ateb rhai o'ch cwestiynau, a byddwn yn diweddaru'r rhain yn rheolaidd wrth i'r sefyllfa ddatblygu.

Nodwch: bydd cyfieithiad Cymraeg o'r dudalen hon yn cael ei ddarparu’n fuan. Derbyniwch ein ymddiheuriadau am unrhyw anghyfleustra.

Cwestiynau cyffredinol

Ble gall darparwyr ddod o hyd i'r canllawiau a'r wybodaeth ddiweddaraf am COVID-19?

Caiff darparwyr eu hannog i ymweld â gwefan Iechyd Cyhoeddus Cymru i gael y wybodaeth ddiweddaraf. Rydym hefyd yn eich annog i edrych ar yr adran ar ein gwefan sy'n sôn am y coronafeirws (COVID-19), gan ei bod yn cynnwys dolenni a gwybodaeth ddefnyddiol.

Mae gan Gofal Cymdeithasol Cymru a Llywodraeth Cymru lawer o adnoddau i'ch helpu. Hefyd, fel rhan o'i raglen waith ar gyfer cefnogi cartrefi gofal i wella ansawdd y gofal i bobl hŷn ledled Cymru, mae gwasanaeth Gwelliant Cymru wedi datblygu'r canlynol fel adnodd unigol sy'n cynnig gwybodaeth mewn perthynas â chartrefi gofal.

Hysbysiadau

Pa hysbysiadau am COVID-19 sy'n ofynnol gan AGC?

Dylech roi gwybod i AGC am achosion a gadarnhawyd o COVID-19 sy'n effeithio ar bobl sy'n defnyddio'r gwasanaeth, ac aelodau o'r staff  (ac yn achos gwarchodwyr plant ac aelodau eraill o'r teulu sy'n byw ar y safle

Gall Gwasanaethau Cymorth Cartref sy'n cyflogi niferoedd mawr o staff roi gwybod i ni am sawl aelod o staff mewn un hysbysiad. Rhaid i hysbysiadau o'r fath gael eu cyflwyno'n wythnosol o leiaf. Byddem yn disgwyl cael gwybod ar unwaith am faterion ynghylch ansawdd y gofal a ddarperir neu risgiau i'r bobl sy'n cael y gwasanaeth.

Defnyddiwch AGC Ar-lein i roi gwybod i ni fel y byddech yn rhoi gwybod am unrhyw glefyd heintus. Os yw eich gwasanaeth gofal plant a chwarae (gan gynnwys gwarchodwyr plant) bellach wedi cau, rhowch wybod i ni. Mae'r hysbysiad perthnasol wedi'i nodi o dan “Arwain a Rheoli” ar AGC Ar-lein.

Ceir rhagor o wybodaeth ar wefan Iechyd Cyhoeddus Cymru.

Staffio

Sut y gallwn ni gadw pellter cymdeithasol pan fyddwn yn y gwaith?

Mae llesiant staff yn hollbwysig ond pan fydd gwasanaeth yn gyfrifol am ofalu am blant neu oedolion agored i niwed, neu weithio gyda nhw, ni fyddai'n rhesymol sefydlu mesurau cadw pellter corfforol llym. Ni ddylid peryglu diogelwch plant nac oedolion agored i niwed.

Gellir dod o hyd i ganllawiau ar gymryd pob cam rhesymol i gynnal pellter corfforol yn y gweithle ar wefan Llywodraeth Cymru.

Cwestiynau penodol yn ymwneud â'r gwasanaethau gofal hynny sydd wedi'u cofrestru o dan Ddeddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) (RISCA)

Oes angen i ymweliadau a threfniadau goruchwylio Unigolion Cyfrifol barhau?

Mae'n arbennig o bwysig bod Unigolion Cyfrifol yn parhau i oruchwylio gwasanaethau yn ystod y pandemig, gan fonitro ansawdd a chanlyniadau i bobl. Dylai Unigolion Cyfrifol sicrhau eu bod yn dod o hyd i ffyrdd i siarad â phobl sy'n cael gwasanaethau am eu profiadau.

Mae pwysau i dderbyn preswylwyr newydd i gartrefi gofal er mwyn creu lle mewn ysbytai. A yw'r gofynion o dan reoliad 14: Addasrwydd gwasanaeth yn dal i fod yn berthnasol yn yr argyfwng hwn?

Ydy, mae'r gofyniad o dan reoliad 14 yn dal i fod yn berthnasol.Rhaid i ddarparwr fod yn fodlon ei fod yn gallu diwallu anghenion unigolyn cyn cytuno i ddarparu'r gwasanaeth. Rhaid i’r penderfyniad hwn ystyried anghenion y preswylwyr newydd, anghenion y preswylwyr presennol, yn ogystal â gallu’r darparwr i ddiwallu’r anghenion hynny o fewn yr adnoddau a’r cyfleusterau sydd ar gael iddo.
Yn ystod y cyfnod eithriadol hwn, gall y ffordd y mae'r darparwr yn gwneud y penderfyniad hwnnw newid. Er enghraifft, gallai hyn gynnwys trafodaeth ag asesydd dibynadwy i gasglu gwybodaeth am anghenion yr unigolyn, unrhyw asesiadau a gynhelir yn unol ag iechyd, risgiau a dymuniadau a theimladau'r unigolyn. Byddai'r darparwr wedyn yn gwneud ei benderfyniad yn seiliedig ar y drafodaeth hon, y byddai'n fuddiol ei chofnodi.

Cyhoeddwyd canllawiau diwygiedig ar ryddhau cleifion o'r ysbyty ar 29 Ebrill sy'n nodi sut y dylid rhyddhau pobl o'r ysbyty yn ddiogel

Beth y dylem ei wneud os na allwn gael digon o staff i ddiwallu anghenion y bobl yn ddiogel?

Mae'n bwysig bod cynllun parhad busnes ar waith; os byddwch yn poeni am gynnal lefelau staffio diogel ar ôl i chi ystyried eich opsiynau, dylech rybuddio'r awdurdod lleol (a'r bwrdd iechyd os yw hefyd yn comisiynu gofal) cyn gynted â phosib. Dylech hefyd roi gwybod i AGC gan ddefnyddio’r hysbysiad ar-lein, a gallwch hefyd ffonio am gyngor. Mae'n rhaid i gymorth nyrsio cofrestredig gael ei ddarparu lle aseswyd bod gan bobl anghenion nyrsio. Dylid asesu risgiau unrhyw benderfyniad er budd pennaf y bobl sy'n cael gofal a dylid cofnodi penderfyniadau'n glir, gan gynnwys y camau a gymerwyd

A all aelodau o'r teulu neu wirfoddolwyr helpu i ddarparu gofal?

Byddem yn disgwyl bod darparwyr wedi cynnal gwiriadau priodol a'u bod yn hyderus y gall yr aelodau o'r teulu neu'r gwirfoddolwyr gyflawni'r tasgau a ddyrennir iddynt yn ddiogel. Rydym hefyd yn disgwyl i aelodau o'r teulu a gwirfoddolwyr gael eu goruchwylio'n briodol. Dylid cynnal profion COVID-19 yn unol â'r canllawiau.

A oes angen i'r staff a'r bobl sy'n byw yn y cartref gofal gael prawf COVID-19?

Mae profi yn ffordd bwysig o reoli lledaeniad COVID-19. Dylai darparwyr ddilyn canllawiau Llywodraeth Cymru a chynnal profion, hyd yn oed pan fo pobl yn asymptomatig. Mae'n rhaid i ddiogelwch a llesiant pobl fod yn flaenoriaeth.

Ni ddylid gwneud penderfyniadau cyffredinol ar ran unigolion. Os nad oes gan bobl y galluedd, dylid gwneud penderfyniadau er budd pennaf unigolion yn unol â'r Ddeddf Galluedd Meddyliol. 

Gellir dod o hyd i ganllawiau ychwanegol ar gyfer penderfyniadau budd gorau ar y Ddeddf Galluedd Meddwl ar y wefan  'Social Care Institute for Excellence'.

A ddylai cartrefi gofal dderbyn rhywun newydd i'r cartref os byddant wedi cael achosion a gadarnhawyd?

Cyngor Iechyd Cyhoeddus Cymru yw dylai'r cartref gofal fod yn rhydd rhag COVID-19 am 20 diwrnod mewn perthynas â digwyddiad neu frigiad o achosion, cyhyd ag y bydd pob aelod o'r staff a phob preswylydd wedi cael prawf negatif erbyn diwrnod 14 o gychwyn yr achos diwethaf, ac y barnwyd bod y brigiad o achosion dan reolaeth. Darllenwch y canllawiau ar Atal COVID-19 Ymysg Preswylwyr Cartrefi Gofal i gael manylion.

Beth yw'r cyngor am ymweld â phobl sy'n byw mewn cartref gofal neu lety byw â chymorth?

Mae cadw mewn cysylltiad â theulu a ffrindiau yn bwysig iawn ar gyfer llesiant pobl, a dylid cefnogi hyn lle bynnag y bo'n ddiogel gwneud hynny. Dylid hwyluso ymweliadau o dan amgylchiadau eithriadol ar bob lefel rhybudd, gan gynnwys ymweliadau diwedd oes, ond heb fod yn gyfyngedig iddynt. Gellir cynnal ymweliadau drwy'r ffenestr o hyd os bydd brigiad o achosion o COVID-19 mewn cartref gofal. Gallwch ddarllen y canllawiau ar ymweliadau â chartrefi gofal a'r canllawiau byw â chymorth yma. Dylid darllen y canllawiau hyn ar y cyd â'r cynllun rheoli sy'n amlinellu'r canllawiau ar bob Lefel Rhybudd.

A yw'r canllawiau ar ryddhau cleifion o'r ysbyty wedi newid?

Ydynt, dyma ddolen i'r canllawiau newydd. Dylai unigolion cyfrifol/rheolwyr nodi yng nghynlluniau personol y bobl eu bod wedi cael eu rhyddhau o'r ysbyty yn unol â'r canllawiau hyn.Er enghraifft, gallai hyn gynnwys gofyn am gadarnhad ysgrifenedig bod yr holl gamau perthnasol yn y canllawiau wedi'u dilyn.

Beth yw'r broses os nad oes gan bobl sy'n byw mewn cartref gofal alluedd i gydsynio i gael y brechlyn COVID?

Dylai darparwyr cartrefi gofal geisio cael cydsyniad gan berthnasau neu atwrneiaethau cyfreithiol ar gyfer pobl yr ystyrir na allant roi cydsyniad ar sail penderfyniad eu hunain. Dylid cofnodi'r wybodaeth hon os caiff ei rhoi ar lafar, fel y gellir ei rhannu â'r timau brechu pan fyddant yn cyrraedd er mwyn sicrhau cyn lleied o darfu â phosibl wrth roi'r brechlyn.

Mae gan fyrddau iechyd ganllawiau i'w dilyn sy'n cynnwys gofyn i ddarparwyr cartrefi gofal gasglu'r wybodaeth hon cyn i'r rhaglen frechu ddod i'r cartref gofal.

Os na fydd neb i roi cydsyniad ar ran y preswylydd, bydd gweithwyr proffesiynol y bwrdd iechyd yn trafod yr unigolyn â rheolwr y cartref gofal ac yn gwneud y penderfyniad er budd pennaf. Dylid cofnodi hyn yng nghynllun personol yr unigolyn.

Am wybodaeth bellach adolygwch:

Ble y gallaf ddod o hyd i ganllawiau ar atal a rheoli COVID-19 mewn cartrefi gofal?

A all staff sy'n gweithio mewn gwasanaeth byw â chymorth gael profion?

Gall darparwyr lefelau dwys o ofal a chymorth i bobl mewn tenantiaethau â chymorth bellach gofrestru â'r porth ar-lein i gael profion PCR yn rheolaidd (yn unol â'r cynllun rheoli a gyhoeddwyd). Ysgrifennodd AGC at bob darparwr perthnasol ar 14 Rhagfyr gan nodi sut i wneud hyn.

Do care staff have to be vaccinated?

We strongly urge all staff to accept the two-dose vaccination course, in order to provide immunity and ensure you can be protected whilst you care for people. We believe there is a professional responsibility to take up this offer, which if accepted at scale in the wider community, will create the conditions where the restrictions of COVID on all our lives can eventually improve, especially for those who are most at risk.

We hope social care workers will do the right thing and support the vaccination campaign.  

Cwestiynau penodol yn ymwneud â gwasanaethau gofal plant a chwarae

Os bydd aelod o aelwyd gwarchodwr plant yn cael canlyniad positif i brawf COVID-19, a ddylai gau ei wasanaeth a rhoi gwybod i'r rhieni?

Os byddwch chi neu unrhyw un yn eich aelwyd yn datblygu symptomau ar unrhyw adeg, dylech ddilyn canllawiau diweddaraf Iechyd Cyhoeddus Cymru a hunanynysu am y cyfnod a argymhellir. Dylech roi gwybod i rieni'r plant rydych yn eu gwarchod. Pan fydd y cyfnod ynysu yn dod i ben, ar yr amod bod pawb yn yr aelwyd yn iach, nid oes unrhyw beth yn eich atal rhag dechrau gwarchod plant eto. 

Os yw'ch gwasanaeth gofal plant a chwarae (gan gynnwys gwarchodwyr plant) bellach ar gau neu wedi ailagor, rhowch wybod i ni, gellir dod o hyd i'r hysbysiad perthnasol o dan “Arweinyddiaeth a Rheolaeth” ar AGC Ar-lein.

Beth yw fy opsiynau os nad wyf am ddarparu fy ngwasanaeth ar hyn o bryd?

Mae'n bwysig sicrhau eich bod yn cymryd y camau gweithredu mwyaf addas ar gyfer eich amgylchiadau. Isod ceir rhestr o'r opsiynau sydd ar gael drwy eich cyfrif AGC Ar-lein:

Canslo – dim ond os byddwch wedi penderfynu nad ydych am gael eich cofrestru mwyach ac nad ydych yn bwriadu parhau i ddarparu eich gwasanaeth yn y dyfodol y dylech ddewis yr opsiwn hwn. Gallwch wneud hyn drwy ddefnyddio eich cyfrif AGC Ar-lein i wneud cais am amrywiad i Dynnu Gwasanaeth. Os byddwch am ddechrau gweithredu eto yn y dyfodol, bydd angen i chi wneud cais i gofrestru.

Atal – Dylech ddefnyddio'r hysbysiad AGC Ar-lein hwn os byddwch am roi'r gorau i ddarparu eich gwasanaeth am gyfnod penodol, er enghraifft gwarchodwr plant ar gyfnod mamolaeth, neu wasanaeth gofal dydd yn cau er mwyn gwneud gwaith atgyweirio i'r safle. Bydd angen i chi nodi dyddiad dechrau ar gyfer atal eich gwasanaeth, yn ogystal â dyddiad gorffen bras. Yna, byddwch yn gallu ymestyn y cyfnod atal neu ofyn am godi'r cyfnod atal drwy AGC Ar-lein. Cau Dros Dro oherwydd

COVID-19 – Dylid defnyddio'r hysbysiad AGC Ar-lein hwn i roi gwybod i AGC os bydd eich gwasanaeth yn cau dros dro o ganlyniad i COVID-19. Unwaith y byddwch yn barod i ail-agor eich gwasanaeth, rhaid i chi roi gwybod i ni drwy AGC Ar-lein.

Os yw lleoliad mewn ysgol, a fydd angen iddo roi gwybod i AGC am achosion yn yr ysgol?

Na. Os bydd achosion mewn ysgol lle mae lleoliad, ni fydd angen i'r lleoliad roi wybod i AGC. Dim ond pan fydd achos positif o COVID-19 a gadarnhawyd yn y lleoliad ei hun y bydd angen rhoi gwybod i AGC.

Os nodir bod unrhyw aelod o'r staff neu blentyn yn y lleoliad wedi dod i gysylltiad ag achos positif yn yr ysgol (neu yn rhywle arall), dylid dilyn y cyngor ar olrhain cysylltiadau.

Os bydd aelod o aelwyd gwarchodwr plant yn hunanynysu, a ddylid cau ei gwasanaeth?

Os gofynnir i aelod o aelwyd gwarchodwr plant hunanynysu am fod ganddo symptomau COVID-19, rhaid i'r aelwyd gyfan hunanynysu am 10 diwrnod (neu nes y bydd yr unigolyn symptomatig yn cael canlyniad negatif i brawf), a dylai'r gwasanaeth gwarchod plant gau am y cyfnod hwn.

Os gofynnir i aelod o aelwyd gwarchodwr plant hunanynysu am ei fod wedi dod i gysylltiad ag achos positif, cynghorir gwarchodwyr plant i gysylltu â'u Timau Iechyd yr Amgylchedd lleol neu Dimau Diogelu Iechyd, Iechyd Cyhoeddus Cymru (0300 00 300 32) i ofyn am gyngor. Mewn amgylchiadau o'r fath, bydd y cyngor yn benodol i amgylchiadau unigol y gwarchodwr plant a'r camau lliniaru y gellir eu rhoi ar waith.

Beth sydd wedi newid i wasanaethau gofal plant a chwarae ers i'r cyfyngiadau lefel 4 gael eu cyflwyno ar 20 Rhagfyr 2020?

Gall gwasanaethau gofal plant a chwarae yn ogystal â gwasanaethau gwarchod plant aros ar agor, er y dylid ystyried canllawiau Llywodraeth Cymru ar fesurau diogelu. Gweler cwestiynau cyffredin diweddaraf Llywodraeth Cymru i gael rhagor o fanylion.

Do I need to take part in lateral flow testing?

Testing is an important way of managing the spread of COVID-19. Providers should follow Welsh Government guidance and facilitate testing, even where people are asymptomatic. The safety and well-being of people must come first.

I gael rhagor o wybodaeth, ewch i'r adran â gwybodaeth am y coronafeirws ar ein gwefan. Gellir dod o hyd i gwestiynau ychwanegol a gawsom rhwng mis Mawrth a mis Mehefin 2020 o'r adran lawrlwythiadau isod.Os bydd gennych unrhyw gwestiynau am y coronafeirws (COVID-19) nad ydynt wedi'u cynnwys ar y dudalen hon ar hyn o bryd, cofiwch gysylltu â ni.

Dylech bob amser edrych ar wefan Iechyd Cyhoeddus Cymru a'r adran ar y coronafeirws ar wefan Llywodraeth Cymru i gael y canllawiau diweddaraf.

Lawrlwytho dogfennau

  • Rhannu’r dudalen hon
  • Twitter Facebook Email More