Trefniadau Diogelu rhag Colli Rhyddid

Mae’r Trefniadau Diogelu rhag Colli Rhyddid yn rhan o’r fframwaith cyfreithiol a osodwyd yn Neddf Galluedd Meddyliol 2005.

Mae’r Ddeddf Galluedd Meddyliol yn sicrhau bod hawliau dynol unigol yn cael eu cynnal.

Dylid darllen cyfeiriadau at 'Arolygiaeth Gofal a Gwasanaethau Cymdeithasol Cymru' (AGGCC) yn y dogfennau ar y dudalen hon fel 'Arolygiaeth Gofal Cymru'. 

Pwy mae’n eu diogelu

Mae’r Trefniadau Diogelu yn cefnogi ac amddiffyn pobl sy’n methu gwneud penderfyniadau eu hunain nac yn gallu rhoi caniatâd am eu gofal.

Eu nod yw amddiffyn hawliau pobl dros 18 oed, lle mae yna amheuaeth am eu gallu i wneud penderfyniadau synhwyrol ynglŷn â’u gofal a’u triniaeth pan fyddan nhw mewn ysbyty neu gartref gofal. Maen nhw’n sicrhau nad yw pobl yn colli eu rhyddid, dim ond os yw o fantais iddynt ac nad oes ffordd arall o’u cadw’n ddiogel.

Dyfarniad y Goruchaf Lys 2014

Ym mis Mawrth 2014 dyfarnodd y Goruchaf Lys yn achos P v Gorllewin Caer a Chyngor Caer a hefyd P a Q v Cyngor Sir Surrey.

Mae’r dyfarniad wedi ehangu ac egluro’r diffiniad ‘colli rhyddid’.
Rhaid awdurdodi pob ‘colli rhyddid’ mewn cytundeb â’r cyfundrefnau cyfreithiol priodol, un ai drwy awdurdodiad Colli Rhyddid, gorchymyn Llys Gwarchod, neu dan Ddeddf Iechyd Meddwl 1983 ac, mewn achosion prin, dan awdurdodaeth gynhenid yr Uchel Lys.

Gellir gweld y dyfarniad llawn ar wefan y Goruchaf Lys. (Dolen allanol, Saesneg yn unig)

Ein swyddogaeth yn monitro trefniadau diogelu

Yng Nghymru rydym yn monitro Trefniadau Diogelu rhag Colli Rhyddid mewn cartrefi gofal ar ran Gweinidogion Cymru.

Canllawiau i ddarparwyr gofal

Yn dilyn dyfarniad y Goruchaf Lys dylech gydweithio’n agos â’ch awdurdod lleol ac/neu’r Bwrdd Iechyd Lleol i sicrhau nad yw’r bobl rydych yn eu cefnogi yn colli eu rhyddid yn anghyfreithlon. Dylech gydweithio i leihau neu ddiddymu unrhyw gyfyngiadau dianghenraid.

Dan Adran 31(1) Deddf Safonau Gofal 2000, mae’n rhaid i berson cofrestredig cartrefi gofal oedolion ein hysbysu yn ysgrifenedig am bob cais Trefniadau Diogelu rhag Colli Rhyddid a wneir, os yw wedi ei gytuno neu beidio, gan ddefnyddio’r ffurflen hysbysu.

Sut byddwn yn defnyddio’r wybodaeth

Byddwn yn defnyddio’r wybodaeth i fonitro Trefniadau Diogelu rhag Colli Rhyddid mewn cartrefi gofal yng Nghymru. Bydd gweithredu gweithdrefnau ac ymarferion Trefniadau Diogelu rhag Colli Rhyddid hefyd yn cael eu monitro drwy dracio achosion a threfniadau cymhwyso a diogelu yn ystod ymweliadau arolygu arferol.

 
Lawrlwytho dogfennau