Chwythu’r-chwiban

Yr hyn y dylech ei wneud os ydych chi'n weithiwr gofal cymdeithasol a’ch bod yn dymuno hysbysu am weithredoedd anghyfreithlon neu anghywir yn y gwaith.

Beth yw chwythu’r-chwiban?

Caiff gweithiwr hysbysu am bethau nad ydynt yn iawn, neu sy'n anghyfreithlon, neu os oes unrhyw un yn y gwaith yn esgeuluso ei ddyletswyddau, gan gynnwys:

  • Bod iechyd a diogelwch rhywun mewn perygl
  • Niwed i’r amgylchedd
  • Trosedd
  • Y cwmni’n torri’r gyfraith (e.e. dim yswiriant priodol)
  • Rhywun yn ceisio cuddio gweithred anghywir

Mae angen i bobl fod yn ddewr i godi pryder am y lle y maent yn gweithio ynddo. O 25 Mehefin 2013 ymlaen, mae’r gyfraith yn nodi y dylai'r rhai sy’n chwythu’r chwiban gredu bod eu datgeliad er lles y cyhoedd.

Pwy a ddiogelir?

  • Cyflogai
  • Gweithwyr asiantaeth
  • Pobl sy’n hyfforddi gyda chyflogwr, ond nid wedi'u cyflogi.
  • Gweithwyr hunangyflogedig, os ydynt yn cael eu goruchwylio neu’n gweithio oddi ar y safle

Bydd gweithiwr yn gymwys i gael ei ddiogelu os yw’n credu’n onest bod yr hyn y mae'n hysbysu amdano yn wir a’i fod o’r farn ei fod yn dweud wrth y person cywir.

Y ffordd y byddwn yn ymdrin â’ch cyfrinachedd

Byddwn yn ymdrin â’r wybodaeth y byddwch yn ei rhoi i ni mewn modd cyfrinachol, gallwch hefyd godi pryderon yn ddienw.

Os ydych yn dymuno codi pryder fel ‘chwythwr-chwiban’

Cyn cysylltu â ni, efallai y byddwch yn dymuno:

  • Gofyn am gyngor gan eich undeb llafur neu gorff proffesiynol, os ydych yn aelod
  • Siarad â’ch rheolwr llinell neu uwch aelod o staff am eich pryderon
  • Darllen polisi chwythu’r chwiban eich cyflogwr; bydd hwn yn rhoi gwybodaeth am yr hyn y dylech ei wneud nesaf

Yr hyn y byddwn ni'n ei wneud

Pan fydd pryder wedi ei godi byddwn yn penderfynu o fewn 7 diwrnod ar y camau i'w cymryd.

Yn dibynnu ar natur y wybodaeth yr ydym yn ei derbyn, byddwn o bosibl yn gwneud un o’r canlynol:

  • Atgyfeirio’r pryder i’r tîm diogelu plant neu oedolion lleol
  • Atgyfeirio’r pryder i asiantaeth arall, fel yr awdurdod lleol neu'r bwrdd iechyd a gomisiynodd y gwasanaeth
  • Arolygu’r cartref gofal neu ddarparwr y gwasanaeth
  • Cyfarfod ag uwch reolwyr y sefydliad
  • Cynnal ymchwiliad i'r cartref neu ddarparwr y gwasanaeth
  • Cadw'r wybodaeth mewn cof ar adeg yr arolygiad nesaf
  • Peidio â chymryd unrhyw gamau pellach