Skip to main content
Arolygiaeth Gofal Cymru

Coronafeirws (COVID-19): Cwestiynau Cyffredin

Mewn ymateb i'r coronafeirws (COVID-19), rydym wedi casglu rhai o'ch cwestiynau mwyaf cyffredin i ddarparwyr gofal a staff ledled Cymru.

Rydym yn deall ac yn gwerthfawrogi pa mor anodd yw'r sefyllfa bresennol a'r effaith mae'n ei chael ar lawer o ddarparwyr gofal a staff ledled Cymru. Rydym yn gobeithio y bydd y cwestiynau cyffredin isod yn ateb rhai o'ch cwestiynau, a byddwn yn diweddaru'r rhain yn rheolaidd wrth i'r sefyllfa ddatblygu.

Nodwch: bydd cyfieithiad Cymraeg o'r dudalen hon yn cael ei ddarparu’n fuan. Derbyniwch ein ymddiheuriadau am unrhyw anghyfleustra.

Cwestiynau cyffredinol

Ble gall darparwyr ddod o hyd i'r canllawiau a'r wybodaeth ddiweddaraf am COVID-19?

Caiff darparwyr eu hannog i ymweld â gwefan Iechyd Cyhoeddus Cymru i gael y wybodaeth ddiweddaraf. Rydym hefyd yn eich annog i edrych ar yr adran ar ein gwefan sy'n sôn am y coronafeirws (COVID-19), gan ei bod yn cynnwys dolenni a gwybodaeth ddefnyddiol.

A oes gennych unrhyw gyngor i mi o ran colli enillion os oes angen i mi hunanynysu a/neu gau fy musnes dros dro?

Rydym yn deall bod hwn yn gyfnod anodd dros ben sy'n peri pryder i lawer o'n darparwyr.  Byddem yn eich annog i ymweld â gwefan Busnes Cymru sy'n rhestru'r cymorth ariannol sydd ar gael i'r busnesau hynny y mae COVID-19 yn effeithio arnynt. 

Hysbysiadau

Pa hysbysiadau am COVID-19 sy'n ofynnol gan AGC?

Dylech roi gwybod i AGC am achosion a gadarnhawyd ac achosion posibl o COVID-19 sy'n effeithio ar bobl sy'n defnyddio'r gwasanaeth, ac aelodau o'r staff  (ac yn achos gwarchodwyr plant ac aelodau eraill o'r teulu sy'n byw ar y safle. Ystyr achos posibl yw pobl sy'n dangos symptomau'r feirws (peswch cyson newydd, thymheredd uchel neu golled neu newid i'ch synnwyr arogli neu flas). 

Gall Gwasanaethau Cymorth Cartref sy'n cyflogi niferoedd mawr o staff roi gwybod i ni am sawl aelod o staff mewn un hysbysiad. Rhaid i hysbysiadau o'r fath gael eu cyflwyno'n wythnosol o leiaf. Byddem yn disgwyl cael gwybod ar unwaith am faterion ynghylch ansawdd y gofal a ddarperir neu risgiau i'r bobl sy'n cael y gwasanaeth.

Defnyddiwch AGC Ar-lein i roi gwybod i ni fel y byddech yn rhoi gwybod am unrhyw glefyd heintus. Os yw eich gwasanaeth gofal plant a chwarae (gan gynnwys gwarchodwyr plant) bellach wedi cau, rhowch wybod i ni. Mae'r hysbysiad perthnasol wedi'i nodi o dan “Arwain a Rheoli” ar AGC Ar-leinRhaid i chi hefyd hysbysu Iechyd Cyhoeddus Cymru.

Ceir rhagor o wybodaeth ar wefan Iechyd Cyhoeddus Cymru.

Pa newidiadau sydd wedi cael eu gwneud i'r ffurflen hysbysu am farwolaeth defnyddiwr gwasanaeth ar-lein, a pham?

Rydym wedi diwygio'r ffurflen ar-lein ar gyfer ein hysbysu am farwolaeth defnyddiwr gwasanaeth i gynnwys y coronafeirws (Covid-19) fel achos y farwolaeth.

Rydym wedi gwneud y newid hwn er mwyn ein galluogi i ddarparu data cryno mwy cywir ar farwolaethau pobl sy'n defnyddio gwasanaethau gofal cymdeithasol mewn perthynas â COVID-19.

Staffio

A all aelodau o'r teulu neu wirfoddolwyr helpu i ddarparu gofal?

Byddem yn disgwyl bod darparwyr wedi cynnal gwiriadau priodol a'u bod yn hyderus y gall yr aelodau o'r teulu neu'r gwirfoddolwyr gyflawni'r tasgau a ddyrennir iddynt yn ddiogel. Rydym hefyd yn disgwyl i aelodau o'r teulu a gwirfoddolwyr gael eu goruchwylio'n briodol.

Sut y gallwn ni gadw pellter cymdeithasol pan fyddwn yn y gwaith?

Mae llesiant staff yn hollbwysig ond pan fydd gwasanaeth yn gyfrifol am ofalu am blant neu oedolion agored i niwed, neu weithio gyda nhw, ni fyddai'n rhesymol sefydlu mesurau cadw pellter corfforol llym. Ni ddylid peryglu diogelwch plant nac oedolion agored i niwed.

Gellir dod o hyd i ganllawiau ar gymryd pob cam rhesymol i gynnal pellter corfforol yn y gweithle ar wefan Llywodraeth Cymru.

Cwestiynau penodol yn ymwneud â'r gwasanaethau gofal hynny sydd wedi'u cofrestru o dan Ddeddf Rheoleiddio ac Arolygu Gofal Cymdeithasol (Cymru) (RISCA)

Oes angen i ymweliadau a threfniadau goruchwylio Unigolion Cyfrifol barhau?

Mae'n arbennig o bwysig bod Unigolion Cyfrifol yn parhau i oruchwylio gwasanaethau yn ystod y cyfnod anodd hwn. Fodd bynnag, nid ydym am i ymweliad gan Unigolyn Cyfrifol gynyddu'r risg i'r bobl sy'n defnyddio'r gwasanaeth a'i staff. Rydym yn annog Unigolion Cyfrifol i ystyried ffyrdd gwahanol o oruchwylio. 

Mae meddygon teulu yn gofyn i staff gofal gyflawni arsylwadau lefel isel (cyfradd y galon, tymheredd, pwysedd gwaed ac ati) ac anfon y darlleniadau hyn ymlaen at feddyg teulu ar gyfer penderfynu. Ydy hyn yn iawn?

Ydy, ar yr amod bod y sawl sy'n ymgymryd â'r arsylwadau yn gymwys i wneud hynny a bod y clinigydd sy'n gofyn am y darlleniadau bob amser yn gwbl gyfrifol am ddehongli'r arsylwadau hyn ac am wneud penderfyniadau am ofal clinigol a thriniaeth.

A yw'n iawn i nyrsys cymunedol ddirprwyo tasgau i staff gofal, megis newid gorchuddion?

pan fydd staff gofal wedi'u hyfforddi ac yr ystyrir eu bod yn gymwys i gyflawni'r dasg y dylid dirprwyo tasgau nyrsio, megis gorchuddion clwyfau. Edrychwch ar y canllawiau dirprwyo a ddatblygwyd ar gyfer staff iechyd a gofal. Os bydd achosion o ddirprwyo amhriodol, dylai'r gweithiwr gofal cymdeithasol wrthod ymgymryd â’r dasg a dylid uwchgyfeirio'r mater. Wrth uwchgyfeirio'r mater i uwch-reolwyr, dylid gofyn am yr hyfforddiant a'r cymorth priodol yn hytrach na gwrthod cefnogi’r gofal sydd ei angen ar yr unigolyn yn llwyr. Yn ystod y pandemig hwn, mae'n bwysig bod timau iechyd a gofal cymdeithasol weithio gyda'i gilydd er mwyn sicrhau na chaiff unrhyw glaf/preswylydd ei niweidio drwy gymryd camau gweithredu amhriodol neu hepgor camau gweithredu.

Rwyf wedi cyflwyno cais i gofrestru/amrywio gwasanaeth o dan RISCA, a fyddwch yn gallu cofrestru hyn yn gyflym?

Rydym wedi symleiddio ein proses gofrestru/amrywio ac rydym yn blaenoriaethu'r gwaith hwn er mwyn creu capasiti yn y sector. Gellir gweld arweiniad ar ein prosesau wedi'u haddasu ar ein gwefan

A fydd yn ofynnol i ddarparwyr gwasanaethau sydd wedi'u cofrestru â RISCA gyflwyno ffurflen flynyddol ym mis Mai 2020?

Yng ngoleuni'r pwysau presennol sydd ar ddarparwyr gofal cymdeithasol o ganlyniad i argyfwng Covid-19, mae AGC wedi bod yn trafod â Llywodraeth Cymru am y posibilrwydd o gyflwyno newidiadau deddfwriaethol i ohirio'r gofyniad i gyflwyno datganiad blynyddol am flwyddyn, tan fis Mai 2021.

Cytunwyd â hyn erbyn hyn.  Felly, ni fydd yn ofynnol i ddarparwyr gwblhau datganiad blynyddol yn 2020.

A fydd AGC yn gorfodi'r rheoliadau o ran gwiriadau cyn cyflogi, gan gynnwys gwiriadau DBS ar gyfer staff gofal cymdeithasol, staff nyrsio a gwirfoddolwyr?

In response to coronavirus (COVID-19), the Home Office and the Disclosure and Barring Service (DBS) have put temporary arrangements in place, to provide DBS checks and fast-track emergency checks of the Adults’ and Children’s Barred Lists free-of-charge.

This will apply to healthcare and social care workers being recruited in connection with the provision of care and treatment of coronavirus in England and Wales.

Further details can be found on the UK Government website

In addition, the Welsh Government has introduced temporary legislative measures to relax the requirements on adult care home and domiciliary support providers to undertake pre-employment checks on employees to help accelerate the recruitment of additional staff and volunteers during the pandemic.

These regulations The Regulated Services (Service Providers and Responsible Individuals)(Wales)(Amendment)(Coronavirus) Regulations 2020 came into force from 5 June. Additional statutory guidance has been published by Welsh Government.  This sets out more details on how providers may comply with the regulations. 

A oes modd i mi greu lle drwy droi lolfa neu storfa, er enghraifft, yn ystafell wely?

Rydym yn deall bod angen creu mwy o le. Os bydd darparwyr am droi ardaloedd presennol yn ystafelloedd gwely, byddai hyn yn golygu cynyddu eu huchafswm nifer.Felly, mae'n rhaid i ddarparwyr wneud cais i amrywio eu hamodau cofrestru i gynyddu eu huchafswm nifer. Gellir gwneud hyn drwy AGC Ar-lein a byddai'n golygu lanlwytho datganiad o ddiben diwygiedig a sgwrs ddilynol ag arolygydd.
Byddwn yn blaenoriaethu'r ceisiadau hyn ond bydd yn rhaid eu hystyried fesul achos o ystyried natur ac amgylchiadau unigryw pob cartref gofal.

Wrth wneud cais am newid yn yr uchafswm nifer, bydd angen i ddarparwyr ystyried y cyfyngiadau cyfreithiol ar nifer y bobl y gellir eu lletya mewn ystafell a rennir.

Mae pwysau i dderbyn preswylwyr newydd i gartrefi gofal er mwyn creu lle mewn ysbytai. A yw'r gofynion o dan reoliad 14: Addasrwydd gwasanaeth yn dal i fod yn berthnasol yn yr argyfwng hwn?

Ydy, mae'r gofyniad o dan reoliad 14 yn dal i fod yn berthnasol.Rhaid i ddarparwr fod yn fodlon ei fod yn gallu diwallu anghenion unigolyn cyn cytuno i ddarparu'r gwasanaeth. Rhaid i’r penderfyniad hwn ystyried anghenion y preswylwyr newydd, anghenion y preswylwyr presennol, yn ogystal â gallu’r darparwr i ddiwallu’r anghenion hynny o fewn yr adnoddau a’r cyfleusterau sydd ar gael iddo.
Yn ystod y cyfnod eithriadol hwn, gall y ffordd y mae'r darparwr yn gwneud y penderfyniad hwnnw newid. Er enghraifft, gallai hyn gynnwys trafodaeth ag asesydd dibynadwy i gasglu gwybodaeth am anghenion yr unigolyn, unrhyw asesiadau a gynhelir yn unol ag iechyd, risgiau a dymuniadau a theimladau'r unigolyn. Byddai'r darparwr wedyn yn gwneud ei benderfyniad yn seiliedig ar y drafodaeth hon, y byddai'n fuddiol ei chofnodi.

Cyhoeddwyd canllawiau diwygiedig ar ryddhau cleifion o'r ysbyty ar 29 Ebrill sy'n nodi sut y dylid rhyddhau pobl o'r ysbyty yn ddiogel

Ar 7 Mai, cyhoeddodd Iechyd Cyhoeddus Cymru Ganllawiau ar Atal COVID-19 Ymysg Preswylwyr Cartrefi Gofal a Rheoli Achosion mewn Lleoliadau Gofal Preswyl yng Nghymru hefyd. Diweddarwyd y rhain ar 4 Awst.

A allwn ddefnyddio ystafelloedd a rennir i greu lle?

The Welsh Government have introduced temporary legislative measures to support local authorities, health boards, adult care home and domiciliary support providers to respond to the pressures and challenges during the current COVID-19 emergency. 

This includes relaxing the existing 15% shared rooms threshold, on a temporary basis, to enable service providers with unoccupied rooms or rooms which are not currently in use as bedrooms to increase the maximum capacity within their home, where this is needed as a consequence of the COVID-19 pandemic. This can only be done with the agreement of CIW (as a variation to an existing service). We will consider each variation request on a case-by-case basis, with regard to the best interests of all the residents.

These regulations The Regulated Services (Service Providers and Responsible Individuals)(Wales)(Amendment)(Coronavirus) Regulations 2020 came into force from 5 June. Additional statutory guidance has been published by Welsh Government.  This sets out more details on how providers may comply with the regulations.  

A allwn ganiatáu i deuluoedd ymweld pan fydd person sy'n byw mewn cartref gofal yn agosáu at ddiwedd ei oes?

Lle y bo'n ddiogel i wneud hynny, dylid cefnogi perthnasau agosaf yr unigolyn i ymweld ag ef ar ddiwedd ei oes, fesul un. Mae'n bwysig dilyn canllawiau iechyd cyhoeddus ar gadw pellter cymdeithasol a chynnal arferion rheoli heintiau da, gan ddefnyddio cyfarpar diogelu personol os oes angen.

Os bydd fy nghynorthwywyr ar-lein enwebedig yn sâl, a oes modd i mi enwebu rhagor o bobl?

Rydym yn annog pob darparwr i enwebu sawl cynorthwyydd ar-lein er mwyn sicrhau ei bod yn hawdd i chi allu rhannu gwybodaeth â ni. Cliciwch yma i ddysgu sut i sefydlu cynorthwyydd ar-lein.

Nid yw hyn yn gymwys ar gyfer  gwasanaethau Gofal Plant a Chwarae.

A ddylai staff gofal fod yn gwisgo cyfarpar diogelu personol i ofalu am eu preswylwyr erbyn hyn?

Dylid dilyn cyngor Iechyd Cyhoeddus Cymru. Cafodd y canllawiau eu diweddaru ar 12 Ebrill yn unol â’r farn bod tosglwyddiad parhaus mewn cymunedau ledled y DU erbyn hyn. Mae'n cynnwys argymhellion gwell mewn perthynas â chyfarpar diogelu personol ar gyfer amrywiaeth eang o gyd-destunau gofal cymdeithasol. Dylid defnyddio cyfarpar diogelu personol fel y nodir yn Nhabl 4 o Ganllawiau Iechyd Cyhoeddus Cymru.

Additional guidance on how to work safely in care homes can be found on the UK Government website.

Beth y dylem ei wneud os na allwn gael digon o staff i ddiwallu anghenion y bobl yn ddiogel?

Mae'n bwysig bod cynllun parhad busnes ar waith; os byddwch yn poeni am gynnal lefelau staffio diogel ar ôl i chi ystyried eich opsiynau, dylech rybuddio'r awdurdod lleol (a'r bwrdd iechyd os yw hefyd yn comisiynu gofal) cyn gynted â phosib. Dylech hefyd roi gwybod i AGC gan ddefyddio'r hysbysiad ar-lein, a gallwch hefyd ffonio am gyngor.

A oes angen i'r staff a'r bobl sy'n byw yn y cartref gofal gael prawf COVID-19?

Mae profi yn ffordd bwysig o reoli lledaeniad COVID-19. Dylai darparwyr ddilyn canllawiau Llywodraeth Cymru a chynnal profion, hyd yn oed pan fo pobl yn asymptomatig. Mae'n rhaid i ddiogelwch a llesiant pobl fod yn flaenoriaeth.

Ni ddylid gwneud penderfyniadau cyffredinol ar ran unigolion. Os nad oes gan bobl y galluedd, dylid gwneud penderfyniadau er budd pennaf unigolion yn unol â'r Ddeddf Galluedd Meddyliol. 

Gellir dod o hyd i ganllawiau ychwanegol ar gyfer penderfyniadau budd gorau ar y Ddeddf Galluedd Meddwl ar y wefan  'Social Care Institute for Excellence'.

A ddylai cartrefi gofal dderbyn rhywun newydd i'r cartref os byddant wedi cael achosion a gadarnhawyd?

Cyngor Iechyd Cyhoeddus Cymru yw y dylai'r cartref gofal fod yn rhydd rhag COVID-19 am 28 diwrnod cyn derbyn pobl. Darllenwch y canllawiau ar Atal COVID-19 Ymysg Preswylwyr Cartrefi Gofal i gael manylion.

A all teuluoedd bellach ymweld â phobl sy'n byw mewn cartrefi gofal neu dai â chymorth?

Roedd Llywodraeth Cymru wedi cyhoeddi canllawiau ar cadw pellter cymdeithasol y coronafeirws (COVID-19) i bawb yng Nghymru. Gweler manylion yn atodedig.

Is it acceptable to request local authorities carry out assessments virtually rather than coming into the care home?

This will depend on individual circumstances. There should be a discussion with the social worker about the risks of visiting vs virtual assessment, wherever possible the person, or their advocate, should be involved in this decision making. In many cases, virtual assessment will be accepted during the current phase of the pandemic. The risk assessment discussion should be recorded.

 

Cwestiynau penodol yn ymwneud â gwasanaethau gofal plant a chwarae

Mae pob cwrs cymorth cyntaf wedi cael ei ganslo ac rwy'n bryderus na allaf adnewyddu fy nhystysgrif.

Rydym yn cydnabod y bydd y pethau hyn yn digwydd. Byddem yn disgwyl i chi wneud hyn unwaith y bydd cyrsiau'n ailddechrau.

Fel gwarchodwr plant, os byddaf yn datblygu coronafeirws ac yn stopio gwarchod plant dros dro, a allaf lanhau'r gwasanaeth yn drwyadl ac yna ei ailagor ar ôl hunanynysu?

Os byddwch chi neu unrhyw un yn eich aelwyd yn datblygu symptomau ar unrhyw adeg, dylech ddilyn canllawiau diweddaraf Iechyd Cyhoeddus Cymru a hunanynysu am y cyfnod a argymhellir. Dylech roi gwybod i rieni'r plant rydych yn eu gwarchod. Pan fydd y cyfnod ynysu yn dod i ben, ar yr amod bod pawb yn yr aelwyd yn iach, nid oes unrhyw beth yn eich atal rhag dechrau gwarchod plant eto. 

Os yw'ch gwasanaeth gofal plant a chwarae (gan gynnwys gwarchodwyr plant) bellach ar gau neu wedi ailagor, rhowch wybod i ni, gellir dod o hyd i'r hysbysiad perthnasol o dan “Arweinyddiaeth a Rheolaeth” ar AGC Ar-lein.

Os bydd Meithrinfa wedi rhoi staff ar ffyrlo, gan gynnwys aelodau o'r tîm rheoli, a fydd angen i ni anfon hysbysiad?

Dim ond os bydd hynny’n effeithio ar gymarebau/lefelau staffio neu'n golygu bod y gwasanaeth bellach ar gau.

Beth yw fy opsiynau os nad wyf am ddarparu fy ngwasanaeth ar hyn o bryd?

Mae'n bwysig sicrhau eich bod yn cymryd y camau gweithredu mwyaf addas ar gyfer eich amgylchiadau. Isod ceir rhestr o'r opsiynau sydd ar gael drwy eich cyfrif AGC Ar-lein:

Canslo – dim ond os byddwch wedi penderfynu nad ydych am gael eich cofrestru mwyach ac nad ydych yn bwriadu parhau i ddarparu eich gwasanaeth yn y dyfodol y dylech ddewis yr opsiwn hwn. Gallwch wneud hyn drwy ddefnyddio eich cyfrif AGC Ar-lein i wneud cais am amrywiad i Dynnu Gwasanaeth. Os byddwch am ddechrau gweithredu eto yn y dyfodol, bydd angen i chi wneud cais i gofrestru.

Atal – Dylech ddefnyddio'r hysbysiad AGC Ar-lein hwn os byddwch am roi'r gorau i ddarparu eich gwasanaeth am gyfnod penodol, er enghraifft gwarchodwr plant ar gyfnod mamolaeth, neu wasanaeth gofal dydd yn cau er mwyn gwneud gwaith atgyweirio i'r safle. Bydd angen i chi nodi dyddiad dechrau ar gyfer atal eich gwasanaeth, yn ogystal â dyddiad gorffen bras. Yna, byddwch yn gallu ymestyn y cyfnod atal neu ofyn am godi'r cyfnod atal drwy AGC Ar-lein. Cau Dros Dro oherwydd

COVID-19 – Dylid defnyddio'r hysbysiad AGC Ar-lein hwn i roi gwybod i AGC os bydd eich gwasanaeth yn cau dros dro o ganlyniad i COVID-19. Unwaith y byddwch yn barod i ail-agor eich gwasanaeth, rhaid i chi roi gwybod i ni drwy AGC Ar-lein.

I gael rhagor o wybodaeth, ewch i'r adran â gwybodaeth am y coronafeirws ar ein gwefan. Gellir dod o hyd i gwestiynau ychwanegol a gawsom rhwng mis Mawrth a mis Mehefin 2020 o'r adran lawrlwythiadau isod.Os bydd gennych unrhyw gwestiynau am y coronafeirws (COVID-19) nad ydynt wedi'u cynnwys ar y dudalen hon ar hyn o bryd, cofiwch gysylltu â ni.

Dylech bob amser edrych ar wefan Iechyd Cyhoeddus Cymru a'r adran ar y coronafeirws ar wefan Llywodraeth Cymru i gael y canllawiau diweddaraf.

 

Lawrlwytho dogfennau

  • Rhannu’r dudalen hon
  • Twitter Facebook Email More